Theo dự kiến, đến 01/01/2025 Luật Đất đai chính thức có hiệu lực. Tuy nhiên mới đây Chính phủ đã trình Quốc hội cho phép luật này thi hành sớm hơn từ 01/08/2024.
Trong khi, luật hiện hành (Luật Đất đai 2013) chỉ quy định cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ, sổ hồng) cho đất không giấy tờ trước 1/7/2004 với điều kiện là sử dụng ổn định và không vi phạm, không tranh chấp, phù hợp quy hoạch địa phương. Hoặc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với loại đất không giấy tờ từ trước 1/7/2014 đối với những nơi có điều kiện kinh tế, xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn và chủ đất đang trực tiếp sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối tại địa phương, đồng thời phải có hộ khẩu thường trú tại địa phương đó.
Luật Đất đai 2024 khi đi vào thực thi sẽ mở rộng diện cấp sổ đỏ cho đất không giấy tờ thêm 10 năm so với luật cũ (tức từ thời điểm trước 1/7/2014), bên cạnh đó bổ sung các trường hợp đất nông nghiệp không có giấy tờ. Cụ thể theo luật mới, sẽ có 5 trường hợp đất không giấy tờ này được cấp sổ đỏ:
1.Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất với hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không có giấy tờ mà không vi phạm pháp luật, được UBND xã xác nhận không có tranh chấp, không thuộc trường hợp được giao đất sai thẩm quyền, cho đất trước 18/12/1980.
2. Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất với hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không có giấy tờ mà không vi phạm pháp luật, được UBND xã xác nhận không có tranh chấp, không thuộc trường hợp được giao đất sai thẩm quyền cho đất trước từ 18/12/1980 đến trước 15/10/1993.
3. Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất với hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không có giấy tờ mà không vi phạm pháp luật, được UBND xã xác nhận không có tranh chấp, không thuộc trường hợp được giao đất sai thẩm quyền cho đất từ 15/10/1993 đến trước 1/7/2014.
Người sử dụng đất trong cả ba trường hợp nêu trên khi được cấp sổ đỏ đều phải thực hiện nghĩa vụ tài chính.
4. Với trường hợp hộ gia đình, cá nhân được giao đất nông nghiệp nhưng đã dùng làm đất ở, đất phi nông nghiệp trước 1/7/2014 mà không có giấy tờ, cũng được cấp sổ đỏ. Quy định này chỉ áp dụng với chủ đất có đăng ký thường trú tại địa phương điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn, được UBND xã xác nhận không có tranh chấp.
5. Trường hợp hộ gia đình sử dụng đất ổn định vào mục đích nông nghiệp, được UBND xã xác nhận không có tranh chấp, cũng được cấp sổ đỏ theo hình thức Nhà nước giao đất không thu tiền. Phần diện tích vượt hạn mức phải chuyển sang thuê của Nhà nước.
Với những trường hợp hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất không có giấy tờ mà chưa đủ điều kiện cấp sổ đỏ theo các trường hợp trên, vẫn được tạm thời sử dụng theo hiện trạng đến khi Nhà nước thu hồi đất.
